0

Göründüğü Kadar Zor Değil -1

Aşağıdaki fonksiyonlar, birebir ve örten oldukları en geniş uygun aralıklarda tanımlı ve süreklidir:

$$ f(x) = e^{2x}\cosh^2(x) - \frac{ \sinh^2(x)\,e^{(x+1)^2-x^2} }{e}, $$

$$ g(x) = \log_{x^2-4x+4} \left( \sqrt{ 25 - 9\left( \coth^2(x) - \operatorname{csch}^2(x) \right) } \right) - \sum_{n=0}^{\infty} \frac{x^{2n}}{2^{4n}(2n)!}, $$

$$ h(x) = \arctan \left( \frac{ \sin(x)-\cos(x) }{ \sin(x)+\cos(x) } \right) + \frac{1}{4}e^{4x}, $$

ve

$$ \begin{aligned} t(x) ={}& 3\lim_{n\to\infty} \frac{1}{n} \sum_{k=1}^{n} \left( \frac{k}{n} \right)^2 \\[6pt] &+ \lim_{u\to\frac{\pi}{2}^{+}} \left[ \left( \sum_{n=0}^{\infty} \frac{ (-1)^{n-1}u^{2n} }{ (2n)! } \right) \left( \sum_{k=1}^{\infty} \frac{ (-1)^{k+1} \left( u-1-\frac{\pi}{2} \right)^k }{ k } \right) \right] \\[6pt] &- 2\cosh^2 \left( \frac{x}{2} \right) + \cosh(x). \end{aligned} $$

Buna göre, uygun \(x\) değerleri için

$$ \left( g\circ h''\circ t\circ f \right) \left( \operatorname{arcsech}(x) - \operatorname{arccosh} \left( \frac{1}{x} \right) \right) $$

ifadesinin değerini bulunuz.

Bu soruyu 2017 yılında, lisans birinci sınıfın sonunda hazırlamıştım. İlk bakışta oldukça karmaşık görünse de çözümün temelinde birkaç standart özdeşliğin ve bilinen seri açılımlarının fark edilmesi yatmaktadır.

Amaç uzun işlemler yapmak değil, verilen ifadelerin gerçekte hangi basit fonksiyonlara dönüştüğünü görmektir.

Bu içerik Moderatör tarafından düzenlendi. (24.07.2026 14:38)

2 Cevap

0
Kabul Edilen Cevap

Sorunun çözümünü adım adım bu şekilde yapabiliriz.

Gönderiye eklenen görselGönderiye eklenen görselGönderiye eklenen görsel
Bu içerik Moderatör tarafından düzenlendi. (24.07.2026 14:23)
0

Öncelikle verilen fonksiyonları ayrı ayrı sadeleştirelim.

1. \(f\) fonksiyonunun sadeleştirilmesi

$$

f(x)

=

e^{2x}\cosh^2(x)

-

\frac{

\sinh^2(x)e^{(x+1)^2-x^2}

}{e}

$$

Üstteki ifadeyi düzenlersek

$$

(x+1)^2-x^2

=

x^2+2x+1-x^2

=

2x+1

$$

olur. Dolayısıyla

$$

\frac{e^{(x+1)^2-x^2}}{e}

=

\frac{e^{2x+1}}{e}

=

e^{2x}.

$$

Böylece

$$

\begin{aligned}

f(x)

&=

e^{2x}\cosh^2(x)

-

e^{2x}\sinh^2(x)\\

&=

e^{2x}

\left(

\cosh^2(x)-\sinh^2(x)

\right).

\end{aligned}

$$

Hiperbolik özdeşlikten

$$

\cosh^2(x)-\sinh^2(x)=1

$$

olduğuna göre

$$

\boxed{f(x)=e^{2x}}

$$

elde edilir.

---

2. \(t\) fonksiyonunun sadeleştirilmesi

Düzeltilmiş biçimiyle

$$

\begin{aligned}

t(x)

={}&

3\lim_{n\to\infty}

\frac{1}{n}

\sum_{k=1}^{n}

\left(

\frac{k}{n}

\right)^2

\\[4pt]

&+

\lim_{u\to\frac{\pi}{2}^{+}}

\left[

\left(

\sum_{n=0}^{\infty}

\frac{(-1)^{n-1}u^{2n}}{(2n)!}

\right)

\left(

\sum_{k=1}^{\infty}

\frac{

(-1)^{k+1}

\left(

u-1-\frac{\pi}{2}

\right)^k

}{k}

\right)

\right]

\\[4pt]

&-

2\cosh^2

\left(

\frac{x}{2}

\right)

+

\cosh(x)

\end{aligned}

$$

olsun.

İlk limit bir Riemann toplamıdır:

$$

\lim_{n\to\infty}

\frac{1}{n}

\sum_{k=1}^{n}

\left(

\frac{k}{n}

\right)^2

=

\int_0^1 y^2\,dy

=

\frac{1}{3}.

$$

Bu nedenle

$$

3\lim_{n\to\infty}

\frac{1}{n}

\sum_{k=1}^{n}

\left(

\frac{k}{n}

\right)^2

=

3\cdot\frac{1}{3}

=

1.

$$

İkinci limitte

$$

\sum_{n=0}^{\infty}

\frac{(-1)^{n-1}u^{2n}}{(2n)!}

=

-\cos(u)

$$

ve

$$

\sum_{k=1}^{\infty}

\frac{

(-1)^{k+1}

\left(

u-1-\frac{\pi}{2}

\right)^k

}{k}

=

\ln

\left(

u-\frac{\pi}{2}

\right)

$$

olur.

Dolayısıyla limit

$$

\lim_{u\to\frac{\pi}{2}^{+}}

\left[

-\cos(u)

\ln

\left(

u-\frac{\pi}{2}

\right)

\right]

$$

biçimine dönüşür.

$$

v=u-\frac{\pi}{2}

$$

dönüşümü yapılırsa \(v\to0^+\) iken

$$

-\cos\left(\frac{\pi}{2}+v\right)

=

\sin(v)

$$

olduğundan

$$

\lim_{v\to0^+}\sin(v)\ln(v)=0

$$

elde edilir.

Son olarak

$$

2\cosh^2

\left(

\frac{x}{2}

\right)

=

\cosh(x)+1

$$

özdeşliğinden

$$

\begin{aligned}

-2\cosh^2

\left(

\frac{x}{2}

\right)

+\cosh(x)

&=

-\left(\cosh(x)+1\right)+\cosh(x)\\

&=-1

\end{aligned}

$$

olur.

Bütün terimler bir araya getirildiğinde

$$

t(x)=1+0-1

$$

ve dolayısıyla

$$

\boxed{t(x)=0}

$$

bulunur.

---

3. \(h''(0)\) değerinin bulunması

$$

h(x)

=

\arctan

\left(

\frac{\sin(x)-\cos(x)}

{\sin(x)+\cos(x)}

\right)

+

\frac{1}{4}e^{4x}

$$

verilmiştir.

Trigonometrik dönüşümden

$$

\frac{\sin(x)-\cos(x)}

{\sin(x)+\cos(x)}

=

\tan

\left(

x-\frac{\pi}{4}

\right)

$$

olur.

Fonksiyonların uygun birebir aralıklarında

$$

\arctan

\left(

\tan

\left(

x-\frac{\pi}{4}

\right)

\right)

=

x-\frac{\pi}{4}

$$

yazılabilir. Böylece

$$

h(x)

=

x-\frac{\pi}{4}

+

\frac{1}{4}e^{4x}.

$$

Birinci türev

$$

h'(x)=1+e^{4x}

$$

ve ikinci türev

$$

h''(x)=4e^{4x}

$$

olur. Buradan

$$

\boxed{h''(0)=4}

$$

elde edilir.

---

4. \(g(4)\) değerinin bulunması

$$

g(x)

=

\log_{x^2-4x+4}

\left(

\sqrt{

25-9\left(

\coth^2(x)-\operatorname{csch}^2(x)

\right)

}

\right)

-

\sum_{n=0}^{\infty}

\frac{x^{2n}}{2^{4n}(2n)!}

$$

verilmiştir.

Hiperbolik özdeşlikten

$$

\coth^2(x)-\operatorname{csch}^2(x)=1

$$

olduğuna göre karekök içi

$$

25-9=16

$$

ve dolayısıyla

$$

\sqrt{16}=4

$$

olur.

Ayrıca

$$

x^2-4x+4=(x-2)^2.

$$

Seri kısmı ise

$$

\sum_{n=0}^{\infty}

\frac{x^{2n}}{2^{4n}(2n)!}

=

\sum_{n=0}^{\infty}

\frac{

\left(\frac{x}{4}\right)^{2n}

}{(2n)!}

=

\cosh

\left(

\frac{x}{4}

\right)

$$

şeklinde sadeleşir.

Böylece

$$

g(x)

=

\log_{(x-2)^2}(4)

-

\cosh

\left(

\frac{x}{4}

\right).

$$

\(x=4\) için

$$

\begin{aligned}

g(4)

&=

\log_{(4-2)^2}(4)

-

\cosh(1)\\

&=

\log_4(4)-\cosh(1)\\

&=

1-\cosh(1).

\end{aligned}

$$

Dolayısıyla

$$

\boxed{g(4)=1-\cosh(1)}

$$

olur.

---

5. Bileşkenin hesaplanması

Uygun \(x\) değerleri için

$$

\operatorname{arcsech}(x)

=

\operatorname{arccosh}

\left(

\frac{1}{x}

\right)

$$

olduğundan

$$

\operatorname{arcsech}(x)

-

\operatorname{arccosh}

\left(

\frac{1}{x}

\right)

=

0.

$$

Bileşkeyi adım adım uygularsak

$$

f(0)=e^0=1,

$$

$$

t(f(0))=t(1)=0,

$$

$$

h''(t(f(0)))=h''(0)=4

$$

ve son olarak

$$

g(4)=1-\cosh(1)

$$

elde edilir.

Sonuç olarak

$$

\boxed{

\left(

g\circ h''\circ t\circ f

\right)

\left(

\operatorname{arcsech}(x)

-

\operatorname{arccosh}

\left(

\frac{1}{x}

\right)

\right)

=

1-\cosh(1)

}

$$

Çözüme katkı ver

Cevabını açık ve gerekçeli yaz.

Cevap yazmak için giriş yapmalısınız.